Wie of wat is de Knillispoort?

Knillispoort biedt na de Corona lockdown ruimte aan uiteenlopende kleinschalige evenementen. Uitgangspunten hierbij zijn: drempelloosheid, veelkleurigheid, engagement, debat, cultuur en ontmoeting. Knillispoort is een vrijwilligersinitiatief en organiseert zelf activiteiten maar biedt ook ruimte aan derden om de accommodatie in te zetten voor zelf-georganiseerde evenementen.

Door de jaren heen ontstonden in en rond de Knillispoort tal van initiatieven zoals: Geen cement in de Gement, Sint-Jansdag, Popronde, kunsttentoonstellingen en de cursus Boschlogie. Ter gelegenheid van 800 jaar ’s-Hertogenbosch werd in 1985 het door Antoine Jacobs geschreven toneelstuk De winterrepubliek in de buitenlucht opgevoerd.

In 2015 ging Achter de Poort van start, de culturele salon van de Knillispoort. Spraakmakende boekbesprekingen, bijzondere optredens en schurende debatten die iets in beweging brengen wisselen elkaaraf.

Knillispoort, ook voor u

Bekijk op deze website of er ook mogelijkheden zij voor u of uw organisatie.

Let wel, Buiten carnaval is de Knillispoort geen feestzaal. Een hapje en drankje is uiteraard wel mogelijk, maar de nadruk ligt op (culturele) evenementen, vergaderingen en bijeenkomsten.

Voor vragen kunt u altijd bellen (073-6 14 43 82) of mailen


 

NIEUWS

RONDOM DIESKE, ZATERDAG 31 JULI

Francien van den Heuvel

Watersnood in ‘s-Hertogenbosch

Francien van den Heuvel  verhaalt op 31 juli over overstromingen en hoe de Bosschenaar daarmee omging     

Het beeld  van een ondergestroomde A2 aan de zuidkant van de stad in het jaar 1995 staat velen nog vers in het geheugen. Bijna twee weken was de A2 onbegaanbaar voor het verkeer. In 1996 dreigde een herhaling van de overstroming van 1995. Het kwam niet zover.
Maar de watersnoden die de stad in het verleden te verwerken kreeg, verliepen vaak dramatischer.  

Op vrijdag 24 juni jl verdedigde Francien van den Heuvel haar proefschrift ‘’s-Hertogenbosch, eiland in een onmetelijke zee’: Omgangsstrategieën van de stedelijke overheid en de bevolking van ’s-Hertogenbosch met hoog water en overstromingen (1740-1995)’ online aan de Open Universiteit in Heerlen. Op zaterdagavond 31 juli a.s. verhaalt Francien in levende lijve over overstromingen en hoe de Bosschenaar daarmee omging. Dat doet ze  bij Rondom Dieske, de bijdrage van de Knillispoort aan de Bossche zomer-activiteiten.

Kwetsbaar en veerkrachtig
‘s-Hertogenbosch had in de geschiedenis te maken met serieuze wateroverlast, zoals hoogwater, overstromingsrampen en ijsvloeden. Hoe verliep de hulpverlening in ’s-Hertogenbosch? En hoe gingen landelijke, regionale en lokale overheid en waterschappen daarmee om?

Francien van den Heuvel laat zien dat ’s-Hertogenbosch zowel kwetsbaar als veerkrachtig was. De stad wist zich te redden tijdens de grote watersnoden en bood zelfs hulp aan de omliggende dorpen, zoals bijvoorbeeld in 1861. De stad ving toen bijna 2000 inwoners uit de Bommelerwaard op, gevlucht voor een overstroming.

Herinneringscultuur
‘s-Hertogenbosch nam daarnaast maatregelen op het gebied van preventie en maakte afspraken met waterschappen rondom de stad. De oprichting van een nationale waterstaatsdienst in 1798.
De verlegging van de Maasmond in 1904 en de normalisatie van de Maas in de jaren dertig van de twintigste eeuw  laten zien hoe  de mens zichzelf beschermde.
De watersnoden worden in tal van uitingen herdacht, bijvoorbeeld in herinneringsboeken, proza en poëzie, ansichtkaarten, radio- en televisieprogramma’s vanaf de twintigste eeuw maar ook merktekens in de openbare of privé-ruimten. Francien vertelt erover.

Muzikale afwisseling
Het muzikale intermezzo  is in handen van Jan Roosen en Arjen van der Mee. Beiden zijn doorgewinterde muzikanten. Arjen is een multi- pianist en kan alles op toetsen. Jan Roosen is tekstschrijver, zanger, gitarist, acteur, supporter van FC Den Bosch, lid van en Piep ende Blaoslust, presentator van de Poemiek-avond en maakte lange tijd deel uit van de Kleinkeinder.

Overstroming Pettelaarseweg in 1896

Overstroming Brede Haven in 1870 Historische foto’s: Stadsarchief

Over de aanmelding
Knillispoort vraagt geen entree vooraf, de bezoeker mag zelf bepalen wat hij of zij ervoor over heeft.
Het programma begint op zaterdag 31 juli a.s. om 20.30 uur en eindigt omstreeks 22.30 uur. Aanmelden is raadzaam. Dat kan op achterdenpoort@outlook.com.
Bij droog weer vindt het evenement plaats in de buitenlucht op het Herman Moerkerkplein. Regent het dan is de naastgelegen Knillispoort het podium.
Voor meer informatie: fransvangaal@home.nl;  06-45482739; Marian Free, mar.free@ziggo.nl: 06-51071551

Fotoreportages Gerard Monté van Rondom Dieske

De Bossche fotograaf Gerard Monté blikt wekelijks terug op de voorstellig van Rondom Dieske. Zowel met een kort stukje tekst als mooie fotoreportages. Je kunt er op zijn website van genieten. 

Ga naar De Bossche Zomers van de Knillispoort – Rondom Dieske – 2020 – 2021 (gerarddenbosch.nl)

RONDOM DIESKE, VRIJDAG 23 JULI

‘Muziek is voor mij net zo belangrijk als ademhalen’

Marij van Heijster, muziekdocent en coach, zangeres, instrumentalist, geluidstechnicus, talentenontdekker in Rondom Dieske op vrijdag 23 juli

‘Muziek is voor mij net zo belangrijk als ademhalen. Zo simpel is het. Muziek maakt me sterk, energiek en vrolijk. Kortom: van muziek word ik gelukkig. En niet alleen ik. Ik ben ervan overtuigd dat ik veel meer mensen dat geluksgevoel kan laten ervaren.’

Aan het woord is Marij van Heijster, zo Bosch als maar zijn kan. Carnavalsvierders kennen haar van het trio ‘de Sjeklade mupkes’. Maar dat is nog maar het topje van de ijsberg. Marij zingt zelf, maakt  muziek, dirigeert koren, zit aan de knoppen als geluidstechnicus, traint en leidt vocalisten op.

Gouden stelregel voor Marij: ‘Ik leer mijn leerlingen om hun stem op een gezonde en veilige manier te ontwikkelen, en daarbij te allen tijde op hun gevoel te vertrouwen en naar hun lichaam te luisteren.’                                      

Waarom ze aan de knoppen van de geluidstechnicus zit?: ‘Al zing je als een engel, zonder de juiste techniek wordt de muziek er niet hemels door. ‘ Al even duidelijk is Marij als je haar vraagt wat haar training van vocalisten inhoudt: ‘In mijn speciaal daarvoor ingerichte “praktijkruimte” werk ik met éen zanger of zangeres aan stemvorming, expressie van gevoelens, maar ook aan presentatie, performance.  Alles doet mee als je zingt, je hele lijf, je hele persoon. Noem dat maar holistisch.’

Trainingslokaal
In 2015 creëerde ze samen met haar man haar grote droom, een eigen praktijkruimte  in de tuin. Met trots zegt ze hierover: ‘Het is een prachtige trainingsruimte, voorzien van licht en geluid en een backstage met kleedruimte en toilet.’

In het trainingslokaal kan ze ook haar kwaliteiten als dirigent, stem- en zangcoach, geluidstechnicus en regisseur tot ontplooiing brengen. Wie Marij in actie ziet kan maar tot één conclusie komen, zoals een leerling zelf stelt: ‘Een training is nooit oppervlakkig. Ze leert je verder te kijken dan je neus lang is.’

Marij dirigeerde vele koren en heel uiteenlopend: kinderkoren, popkoren en gospelkoren.  Ze was  ook orkestleider van het jeugdorkest van harmonie Sint Cecilia  en leidde blazersensembles van kinderen op basisscholen op.  Daarnaast verzorgt ze workshops en opleidingen, onder andere voor Shanty Nederland.

Over de aanmelding
Wie meer van en over deze bijzondere vrouw wil weten, kan vrijdag 23 juli terecht in Rondom Dieske. Frans van Gaal gaat in gesprek met Marij over haar drijfveren en activiteiten. Zelf zit ze aan de knoppen, zingt en lanceert twee van haar ontdekkingen. Kortom, een Marij van Heijstershow.

Knillispoort vraagt geen entree vooraf, de bezoeker mag zelf bepalen wat hij of zij ervoor over heeft.

Het programma begint op vrijdag 23 juli a.s. om 20.30 uur en eindigt omstreeks 22.30 uur.

Bij droog en goed weer vindt het programma in de buitenlucht plaats. Regent het, dan gaan we naar binnen in de Knillispoort.

Aanmelden is raadzaam. Dat kan op achterdenpoort@outlook.com. of via www.knillispoort.nl

Bij droog weer vindt het evenement plaats in de buitenlucht op het Herman Moerkerkplein. Regent het dan is de naastgelegen Knillispoort het podium. Voor meer informatie: fransvangaal@home.nl;  06-45482739; Marian Free, mar.free@ziggo.nl: 06-51071551

Koordirectie 

2019 – heden koor Expreszo
2017 – heden projectkoor gemengd Nederlandstalig
2017 – 2019 popkoor Prestige Eindhoven
2009 – 2017 theaterkoor After Eight
2005 – 2017 projectkoor binnenstad
2014 – 2015 interim-dirigent Laeti Cantando
2014 – 2015 plaatsvervangend dirigent Binnendiezekoor ’s-Hertogenbosch
2006 – 2014 gospelkoor Amicanto
2008 – 2012 popkoor Just Between
2005 – 2009 zanggroep Voices en kinderkoor
2007 – 2007 interim dirigent Shantykoor Muiterij kantje boord
2006 – 2007 gastdirigent popkoor Tune
1990 – 2005 gospelkoor met combo
1976 – 1997 jeugdkoor

Orkestdirectie

2006 – 2016 fanfare Jong Leven
2013 – 2016 jeugdorkest Fanfare Jong Leven
2009 – 2015 opleiding en jeugdorkest Harmonie Sint Cecilia

Blazersklas

2011 – 2018 blazersklas Basisschool de Linde
2015 – 2017 blazersklas Basisschool Sterrenbosch Jeroen Bosch Verkennersband

Solozang

Ik ben zelf ook actief als zangeres. Ik vind het geweldig om op een podium te staan en mensen te laten genieten van mooie teksten en mijn gevoel door te geven aan het publiek. Ik houd ook van musicals en heb jarenlang meegedaan met diverse producties.

 

Jubileum-film Knillis

Knillis viert 50-jarig bestaan met de documentaire Coryfeeën

Knillis bestaat dit jaar 50 jaar. Om dat jubileum te vieren is onder de naam Coryfeeën een speciale film gemaakt, die zaterdag 10 juli in de Knillispoort in première is gegaan. In deze documentaire halen oud-raadsleden van Knillis hun herinneringen op aan hun raadslidmaatschap. Dat waren Sjack Peijnenburg, Rien de la Cousine, Henny van der Heyden-Molhuysen, René van de Vorst namens zijn overleden vader Paul van de Vorst, Frits Verhees, Helma Thiers, Frans van Gaal, Nel van de Leemput, Paul Masselink, Jos Cozijnsen en Antoine Jacobs.

Knillis kwam in 1971 met 2 zetels, Louis Aarts en Herman Wijnhoven in de Bossche gemeenteraad.  Dit politieke avontuur duurde tot 2018. In de begintijd stuitte de komst van die nieuwe partij op de nodige controverse. Vooral vanwege de naam, zegt Sjack Peijnenburg.

“Daar werd je op het begin op gepakt, ze vonden je niet serieus. Dat veranderde wel vrij snel, maar bij een deel van de raad en het college bleven de stekeligheden bestaan”. En ook volgens oud-raadslid Paul Masselink, was het nooit een gelukkig huwelijk tussen Knillis en de gemeenteraad.

Antoine Jacobs en Toon Rekkers zijn verantwoordelijk voor de regie. De opnames en de montage zijn gedaan door Gerry van der Eerden.

Interessante links:

Bekijk hier de film Coryfeeën

Bekijk hier het nieuwsitem; “50 jaar Knillis”, van DTV Den Bosch

Lees hier het artikel; “50 jaar Knillis met 15 verhalen van oud Knillis-raadsleden”,  van Bastion Oranje

Toon Rekkers

RONDOM DIESKE, ZATERDAG 17 JULI

Hartverwarmende verhalen bij de Bossche zomer

Verhalen van Mieke Aalderink,  Reinou Vogel en Myriam Mare en muziek van Los del Bosque

Zij zijn zaterdag 17 juli te gast bij Rondom Dieske op het Herman Moerkerkplein aan de achterzijde van Knillispoort. De avond begint om 20:30 uur en duurt tot 22:30.  De muzikale omlijsting wordt verzorgd door Los del Bosque.

Het is toch te gek voor woorden dat er geen vertelpodium is in onze stad!’, stellen Mieke Aalderink, Reinou Vogel en Myriam Mare op hun website lopendvuur.nl. Ze zijn  professionele verhalenvertellers,  actief als uitvoerend artiesten door heel Nederland op festivals, scholen en allerlei ander evenementen en voorheen in het bestuur van de Stichting Vertellen. Ze vonden het de hoogste tijd ook lokaal, in ’s-Hertogenbosch dus,  iets op poten te zetten.

De drie verhalenvertelsters richtten zo Het Lopende Vuur op en ‘die naam maakt duidelijk wat we willen: hartverwarmende verhalen die in een koude winter met veel enthousiasme en plezier worden doorverteld aan ieder die ze horen wil, ‘ vertelt Reinou Vogel.

De eerste jaren werkten ze samen met de Stadsbibliotheek, een broedplaats voor allerlei talige activiteiten, waar het initiatief warm werd onthaald. Zo wordt  Wereldverhalendag op 20 maart nog steeds in de Bibliotheek gevierd.
Drie jaar geleden verplaatsten de drie vertelsters hun initiatief naar Bosschenaren die hun huis voor deze vertelgelegenheid openstellen. En met succes! Mensen blijken het te waarderen om in de intieme sfeer van een Bossche huiskamer te genieten van een mooie vertelavond.

Even ergens anders
Lopend vuur nodigt ook andere verhalenvertellers uit. Mieke Aalderink hierover: ‘Op onze eerste vertelavond van het seizoen hebben we een smeuïge verteller uit Vlaanderen uitgenodigd. Hij houdt ervan om je op het verkeerde been te zetten. Verwacht je dus aan het onverwachte. Hij weeft met woorden, beelden, sferen.’

Reinou Vogel vertelt: De toepasbaarheid van verhalen vertellen voor vele groepen, leeftijden en situaties en de interactie, spreken mij enorm aan. Er ontstaat een sfeer van saamhorigheid en betrokkenheid als er verhalen gemaakt en verteld worden. In een verhaal valt van alles te beleven. Je bent even ergens anders, iemand anders, leeft in een andere tijd of werkelijkheid.’

Op zaterdag 17 juli a.s. treden Mieke Aalderink,  Reinou Vogel en Myriam Mare op als verhalenvertellers in Rondom Dieske, de bijdrage van Knillispoort aan de Bossche zomer.

Muzikale afwisseling
De verhalen worden afgewisseld met muziek van Los del Bosque. Dit duo, bestaande uit Harry Boekwijt en Irene Koster, speelt een volledig Spaanstalig repertoire, waarin de luisteraar wordt meegenomen op het muzikale pad dat het duo aflegde. Een pad van muzikale ontmoetingen met de liefde, zoals deze wordt bezongen van Argentinië, Mexico tot Spanje. Aangevuld met werk van vaderlandse bodem met een Spaanse bewerking van de tekst door Irene.

Over de aanmelding
Knillispoort vraagt geen entree vooraf, de bezoeker mag zelf bepalen wat hij of zij ervoor over heeft.

Het programma begint op zaterdag 17 juli a.s. om 20.30 uur en eindigt omstreeks 22.30 uur. Aanmelden is raadzaam. Dat kan op achterdenpoort@outlook.com. of via www.knillispoort.nl

Bij droog weer vindt het evenement plaats in de buitenlucht op het Herman Moerkerkplein. Regent het dan is de naastgelegen Knillispoort het podium.

Voor meer informatie: fransvangaal@home.nl;  06-45482739; Marian Free, mar.free@ziggo.nl: 06-51071551

Jacques Mees, de Tilburgse Bob Dylan

‘Speel een nummer nooit twee keer hetzelfde!’

De Nederlandse, Brabantse en Tilburgse Bob Dylan in de Knillispoort

‘Amerikanen die ik ooit in café Het Elfde Gebod hier in Tilburg ontmoette, zeiden zelfs: fuck, jij lóópt zelfs als Bob Dylan. Maar ik hou me daar niet zo mee bezig hoor. Ik ben geen poëet zoals hij. Mijn eigen nummers zijn heel kort en compact, daarin lijk ik bepaald niet op Dylan!’ zegt Jacques Mees uit Tilburg. De in Moergestel geboren Brabander vertoont in heel veel opzichten een opvallende gelijkenis met Bob Dylan.

Jacques Mees zingt ook als Dylan en begeleidt zichzelf op de akoestische gitaar. Bovendien leidt De ‘Nederlandse Dylan’ wel zo’n kleurrijk leven dat een gesprek over zijn levensloop en werk de moeite waard is. Dat vindt plaats op zaterdag 10 juli vanaf 20:30 uur in het programma Rondom Dieske op het Herman Moerkerkplein/ Knillispoort. Daarnaast treedt Mees op.  

In Tilburg noemen ze  hem trouwens ‘de Tilburgse Dylan’. Hij vertoont niet alleen fysiek  overeenkomsten met His Bobness, erenaam voor Bob Dylan. ‘En eigenzinnig ben ik zeker ook, net als hij. En ik heb net zo’n kromme neus, haha!’ 

Jacques Mees voelt zich al een leven lang verwant aan Bob Dylan. Hij herinnert zich nog goed hoe hij als negenjarig ‘menneke’ thuis in Moergestel voor het eerst met de muziek van Dylan kennismaakte. ‘Die stem! Die kwam als een bom in mijn hersenen terecht! Jezus, dat was zó fucking mooi man! Ik wist nog helemaal niet waar die liedjes over gingen natuurlijk, maar ik hoorde schoonheid, liefde, álles zat er in! Alleen al in de klank van die stem! Het heeft me nooit meer losgelaten.’

 Internationale naam
Jacques Mees heeft inmiddels onder Bobcats, zoals de Dylan-fanaten ook wel worden genoemd, een naam opgebouwd, ook internationaal. Via een internationaal Dylan-internetforum deed hij vijf jaar terug mee aan The Battle of the Dylan Cover Bands. Zijn uitvoering van One Too Many Mornings leverde hem een derde plaats op. In dat jaar, toen zijn eerste Dylan-cd uitkwam, tourde hij door Italië, Ierland, Frankrijk en België en zelfs via een uitwisselingsproject in Burkina Fasso.

Mees luistert nauw naar Bob Dylan, bijvoorbeeld naar diens stelregel: ‘Speel een nummer nooit twee keer hetzelfde! Daarin onderscheid ik me ook van andere Dylan-jongens,’, zegt Mees.

In mei bracht Mees nog een E.P. uit met de Italiaanse gitaarvirtuoos en Dylanvertolker Luigi Catuogno. “Masked and Separated “.

Onlangs werd Bob Dylan 80 jaar. Die leeftijd haalt Jacques Mees nog lang niet. Hij vergat de verjaardag van zijn grote voorbeeld niet en bracht onlangs met andere internationale artiesten een  online Dylan80 festival uit op YouTube.

knillispoort vraagt geen entree vooraf, de bezoeker mag zelf bepalen wat hij of zij ervoor over heeft.

Het programma begint op zaterdag 10 juli a.s. om 20.30 uur en eindigt omstreeks 22.30 uur. Frans van Gaal gaat in gesprek met Jacques Mees. Daarnaast zal Jacques vooral veel muziek maken. Aanmelden is dus zeker nu – het wordt druk – meer dan raadzaam. Dat kan op achterdenpoort@outlook.com. of via www.knillispoort.nl

Voor meer informatie: fransvangaal@home.nl;  06-45482739; Marian Free, mar.free@ziggo.nl: 06-51071551

Geen Noord- maar Moordbrabant

Patrick Timmermans opent tweede jaargang Rondom Dieske met bijzondere kijk op Brabant
Op vrijdag 2 juli start de Knillispoort met de tweede jaargang van Rondom Dieske, een kleinschalig cultureel en cultuur-historisch evenement op het Herman Moerkerkplein en/of in de naastgelegen Knillispoort. Het evenement maakt deel uit van de Bossche Zomer zoals deze in 2020 haar eerste jaargang beleefde. De eerste inleider is Patrick Timmermans, directeur Erfgoed Brabant en presentator bij Omroep Brabant

Patrick Timmermans

Patrick Timmermans is historicus en in zijn werk legt hij de nadruk op de combinatie van collectie en community, de spullen die ons nagelaten zijn en die we erfgoed noemen, en de verhalen die dat erfgoed in zich draagt. Verhalen van de mensen van toen, maar evenzeer van de mensen van nu, de vele Brabanders die zich bekommeren om het in stand houden en doorgeven van dat erfgoed. Timmermans ziet het als zijn taak erfgoedwerkers te ondersteunen en het grote publiek te interesseren voor erfgoed. Zo werkte hij in de afgelopen jaren als redacteur en presentator mee aan regionale televisieproducties als De Wandeling, Spoorzoeker, Brabant 900, Brabants Landgoed en Brabantse Helden, een serie over historische Brabanders die elders in de wereld groot zijn geworden.

Zwarte Ruiter
Op 12 oktober 2017 hield Patrick een bijzondere lezing in de St. Joachimkerk in De Moer in het hart van Brabant over de duistere kant van de gezelligste provincie van Nederland. Hierin stipt hij de hoge misdaadcijfers aan die al eeuwenlang Brabant teisteren. Hoe komt dat toch? Is het de oorzaak van hoe Brabant en dan specifiek Noord Brabant, ontstaan is?

Timmermans haalt bijzondere anekdotes aan over beruchte Brabantse criminelen die naam maakten. Neem de Zwarte Ruiter. In de jaren vijftig nemen zijn misdaden in aantal en ernst steeds meer toe. In de publieke opinie blijft er echter een soort romantisch waas om de Zwarte Ruiter hangen, deels veroorzaakt door de spectaculaire manier waarop hij steeds weer uit handen van de politie weet te blijven of te ontsnappen. Maar uiteindelijk wordt hij in 1956 (en ook in hoger beroep in 1957) veroordeeld tot 15 jaar gevangenisstraf en ter beschikkingstelling van de regering.

Programma
De Knillispoort in de Korte Waterstraat en het aangrenzende Herman Moerkerkplein vormen een unieke locatie. De locatie biedt ook een bijzondere ambiance voor historische verhalen en kleinschalige muzikale optredens.
Op vrijdag 2 juli begint het programma om 20.30 uur en eindigt om 22.30 uur. Patrick Timmermans opent het programma. Marie-Louise van Schinkel en Charlie Gerritsma zorgen voor de muzikale omlijsting.

Voor meer informatie: fransvangaal@home.nl; 06-45482739; Marian Free, mar.free@ziggo.nl: 06-51071551

 

Nieuwe rubriek: Columns

Vandaag (zaterdag 15 mei) gaan wij van start met een nieuwe serie columns. Harry van den Berselaar, Hans van Kasteren en Frans van Gaal zullen u tweewekelijks aan het denken zetten met hun eigenwijze kijk op gebeurtenissen in stad en ommelanden. In de definitie van ‘de ommelanden’ zijn zij heel ruimhartig.
Zij schrijven onder het motto: ‘De botheid der nar is de toetssteen der wijzen’, vrij naar Shakespeare in ‘As you like it.

Vandaag start Harry van den Berselaar met zijn kijk op de Bossche theaterperikelen, hoofdpijndossier van wethouder Huib van Olden

Lees Meer…>>>

Zammateo', zingt hij

In de wondermooie Italiaanse streek Piemonte voelen wij ons een ruime maand lang bijna Italiaans. We verblijven in een klein dorp en na een weekje of zo begroeten de dorpelingen ons alsof ze ons al jaren kennen. We ontmoeten ze ’s ochtends vroeg bij de bakker en na twaalven nabij het enige terras dat het dorpje kent. Dat terras hoort bij een enigszins vervallen trattoria. We lunchen daar vrijwel dagelijks en kunnen ons na zo’n heerlijke en ruim bemeten ‘Pranzo’ niet meer voorstellen dat we ’s avonds ook nog gaan dineren. Dat doen we dan ook zelden.

We zijn volgens ons de enige niet-Italianen hier en worden met enige regelmaat aangesproken door nieuwsgierige Piemonters. Waarom zijn wij juist hier en niet in het veel mooiere Genua, Turijn, Barolo of Cinque Terre? Dat gebeurt eerst in veel te snel en voor ons nauwelijks te volgen Italiaans en daarna in rommelig steenkolen Engels of ontroerend kleuter Italiaans. Met de daarbij horende driftige gebaren, raadselachtige wenkbrauwactiviteiten en duistere knipoogcontacten. Capisce?

Wij leggen uit dat we juist niet in toeristenhordes willen belanden en dat we het leuk vinden het echte Italië te zien en te leren kennen. Si, si, dat begrijpen ze heel goed. Italia…. en er volgen heftige kushandjesbewegingen richting hemel. We vertellen desgevraagd ook waar we wonen in Nederland: ‘Den Bosch, you know. Very famous!’ Ja ja, dat zal wel. Very famous… . Onze pas verworven Italiaanse buren knikken vriendelijk, maar uit alles blijkt dat ze nog nooit van ons stadje hebben gehoord.

Kennelijk gaat de naam van Den Bosch toch als een lopend vuurtje door het dorp, want er gebeurt wat later iets opmerkelijks. Ergens in de derde week van ons verblijf schuifelt een bejaard echtpaar namelijk naar ons tafeltje tijdens onze dagelijkse lunch met pasta’s en een lekker wijntje. We hebben ze nog niet gezien, deze dorpelingen. Mevrouw knikt ons vriendelijk toe en wijst op haar inmiddels behoorlijk versleten echtgenoot. “Giuseppe, amore mio”. En vervolgens strooit ze een stortvloed aan prachtig en voor ons in het geheel niet te volgen Italiaans over ons uit. Een briljant betoog, waarin haar ‘amore’ Giuseppe overduidelijk een hoofdrol vervult. Giuseppe glimlacht lief en haalt af en toe in kennelijke verontschuldiging de schouders op. Waarvoor hij zich verontschuldigt is ons vooralsnog volstrekt onduidelijk. Wij lachen en knikken wat mee, dat komt altijd sympathiek over. Denken we.
Dan schiet Mario te hulp. Mario serveert de wijntjes en de lunch in zijn trattoria met verve. Bovendien spreekt hij naar eigen zeggen heel fatsoenlijk Engels. Hij luistert naar het betoog van de lieftallige echtgenote van Giuseppe en fluistert voortdurend éénlettergreepwoordjes als ‘Ah, si, si’ en ‘Oh, la, la’. Dan wendt hij zich in zijn beste Engels tot ons:

“This is very important. Molto importante! Giuseppe, my friend here (wijst intussen op Giuseppe en kust diens voorhoofd), he knows your city, si capisce? Yes, yes, he knows your city!” Natuurlijk zijn wij ineens één en al oor en vragen Mario ons, maar natuurlijk ook Giuseppe en zijn lieftallige dame, een wijntje in te schenken. Mario doet dat, vergeet zichzelf niet en schuift ook aan.

Het verhaal begint zich dan met horten en stoten te ontspinnen. Dat gebeurt nauwelijks door Giuseppe, die voortdurend aan zijn wijntje sipt en steeds vriendelijk glimlacht. Aan het gesprek voegt hij weinig toe, maar dat maakt zijn vrouw meer dan goed. Ze vertelt dat Giuseppe in de vroege jaren zeventig van de vorige eeuw in Den Bosch heeft gewerkt. Waarschijnlijk bij Remington, vermoeden wij, want ze denkt dat hij typemachines maakte. Via Mario legt ze uit dat Giuseppe veel dingen aan het vergeten is, maar hij zal háár nooit vergeten. En zij hem niet. ‘Amore mio’, zegt ze steeds met tranen in haar stem en in haar ogen. Ze is voortdurend ontroerd en haar emotie raakt ons ook. Giuseppe blijft intussen glimlachen en aan zijn wijntje sippen.

Via Mario vraag ik hem wat hij nog weet van Den Bosch in die tijd. Hij kijkt me aan en zijn ogen lachen. ‘Zammatteo’, zegt hij dan. “Ja, Zammatteo!”, zeg ik verbaasd. Giuseppe maakt een geestdriftig gebaar van ijsjes likken. Aangespoord door zijn enthousiasme probeer ik nog wat, steeds met hulp van tolk Mario. “En de Parade, de Bossche Markt, de Sint-Jan, Carnaval? Wat vond je daar van?” Giuseppe’s gezicht is één groot vraagteken. Mario vertaalt wat de lieve dame van Giuseppe daarop zegt. “He has forgotten many things, sorry!” Giuseppe heeft dat laatste ineens begrepen, want hij zegt: “Ho dimenticato quello ho dimenticato”. En ik weet wat dat betekent: “Ik ben vergeten wat ik allemaal ben vergeten”. Dan verschijnt er plots weer een glimlach op zijn gezicht. ‘Zammatteo!’, zingt hij.

Hans van Kasteren

 

Oorlog maakt ziek

Einde Eerste Wereldoorlog geen einde ellende, ook voor ‘s-Hertogenbosch

Tom Sas, historicus en kenner van de Eerste Wereldoorlog, windt er geen doekjes om, de ‘Groote oorlog’ zaaide door de oorlogshandelingen al dood en verderf, het werd nog erger, vooral toen het vrede was. 

11 november 1918: De ‘Groote oorlog’ is afgelopen. Gejuich is er niet in ‘s-Hertogenbosch. Veel Bosschenaren zijn ook al ziek, menigeen zelfs doodziek. De ‘Spaanse griep’ heerst  en is  25X dodelijker dan andere griepvormen. De doodsangst stemt in veel dorpen en steden tot neerslachtigheid, zeker als ook in gegoede kringen, levend in goede behuizing en wel doorvoed, slachtoffers vallen. In ’s-Hertogenbosch vallen honderden doden, in de wereld tussen de 20 en 50  miljoen. 

Zelfs het begrip Spaanse griep hangt samen met de oorlog. De VS, Groot-Brittannië en Frankrijk hebben eerder dan Spanje te kampen met de epidemie, maar die landen houden de informatie daarover aanvankelijk uit de pers om het moreel niet aan te tasten. Spanje blijft neutraal tijdens de oorlog en censureert zijn pers niet.

Tom legde grote nadruk op de oorlog als transporteur van de Spaanse griep. In het vroege voorjaar van 1917 kondigde de Duitse regering een onbeperkte duikbootoorlog af. Elk schip met bestemming Groot-Brittannië zou door de Duitsers getorpedeerd worden, vijandig of niet, daaronder ook Amerikaanse duikboten.

In december 1917 sloten Rusland en Duitsland de vrede van Brest-Litovsk. Duitsland kon zich nu helemaal richten op het westelijk front maar had nu ook af te rekenen met Amerikaanse troepen. Het spreekt voor zich dat hierdoor heel veel mensen in beweging kwamen. Duizenden soldaten, dichtbij elkaar, opeengepakt, kwamen en gingen.   

Mogelijk begon de Spaanse griep in het voorjaar van 1918 in de Verenigde Staten. Op 4 maart meldde een kok in Camp Funston in Kansas zich ziek. Hij had een zere keel, hoofdpijn en koorts. In de loop van de dag klaagden steeds meer mannen over dezelfde symptomen.

Veel van hen waren afkomstig van het Amerikaanse platteland.  Via deze militairen bereikte de ziekte het westelijke front in Frankrijk – en reisde verder. Het virus volgde niet alleen de soldaten, maar ook een groep krijgsgevangenen die door Duitsland aan Rusland werd teruggegeven.

Op 30 mei 1918 introduceert de Telegraaf ‘de Spaansche griep’ bij de Nederlandse lezers.

In het najaar slaat de ziekte bij een tweede golf heel hard en dodelijk toe. Deze griep is 25X dodelijker dan andere vormen. Het aantal doden is groot. 

Als er ‘na eene kortstondige ziekte’ in de overlijdensadvertentie staat, dan kun je er in die dagen vanuit gaan dat de Spaanse griep heeft toegeslagen. De leeftijd ligt maar al te vaak tussen de twintig en dertig jaar, alhoewel ouderen ook grote risico’s lopen. 

De dodelijke en tweede epidemiegolf werd in gang gezet na de wapenstilstand op 11 november 1918. Overal op de wereld vierden mensen het einde van de Eerste Wereldoorlog. Deze vieringen gingen gepaard met bijeenkomsten, omhelzingen en kussen van terugkomende soldaten.

Wat doet de overheid? ‘Wat heeft het voor zin te vechten een ziekte die zich niet bevechten laat’, schrijft de minister in antwoord op kamervragen.

Het Bossche stadsbestuur organiseert op 16 november 1918 een ‘spoedeischende vergadering’, niet vanwege de Spaanse griep maar om een burgerwacht op te richten om ‘revolutionaire woelingen’ van opstandige socialisten en militairen  het hoofd te bieden. 

Johan Rückert

Voorafgaande aan de vergadering wordt echter eerst alle ruimte geladen aan een herdenking van de directeur Gemeentewerken Ir. Johan Rückert (1879-1918). Hij is nog geen jaar in dienst en was voorbestemd om de uitbreiding van de stad in de richting van het noorden, de Muntel vorm te geven. Het mocht niet gebeuren. Rückert sterft na een kortstondig ziekbed aan de gevolgen van de Spaanse griep. Hij zal niet de enige Bosschenaar zijn.

Column Harry van den Berselaar

Column: Het sleutelgat P.S.

Het zijn gouden tijden voor de complotdenkers. Met natuurlijk als meest populaire vraag: ‘Wie zit achter die vermaledijde pandemie?’ Of het ontstaan nu op een markt of in een lab lag, blijkt onbelangrijk. Het gaat er de ‘wappies’ om wie het longvirus, met welke bedoelingen, als een elfde Egyptische Plaag over de wereld stuurt. De meest bizarre hersenspinsels vormen het antwoord.

Voedingsbodems zat, zei criminoloog Peter Klerkx eind mei. Zo zouden wetenschap, media en de regering niet langer betrouwbaar geacht worden. En dan is een dikke stok om de gemene hond te slaan, rap gevonden. Zeker met een centrale overheid die er toch al een potje van heeft gemaakt: de hele club is niet voor niks demissionair. Het kabinet is gesmoord in zijn smerige achterkamertjespolitiek! (Dat laatste heet sinds kort met een eufemisme: de Ruttedoctrine.) Nee, wie wil, heeft argumenten genoeg om zich te keren tegen alles wat nu redelijk lijkt.
Overigens: niemand die met deze kritiek ‘enen bal’ opschiet.

Nu is achterkamertjespolitiek ‘van z’n eige’ ook niet erg vertrouwenwekkend. Opmerkelijk is dat deze praktijk, die bijdroeg aan de afgang van het kabinet, nog steeds gewild lijkt bij het Bossche B&W. Zo doet dat lokale bestuur er alles aan om de demissionaire influencers te volgen én te overtreffen in het nemen van bepaalde besluiten achter gesloten deuren. Zo wordt zelfs stopverf in het sleutelgat gestopt als de financiën van het nieuwe cultuurpaleis op de agenda staan. Daar mogen wij burgers niks van weten. Noch over zeggen. Uitvoerend wethouder Huib van Olden heeft ‘peur’. Hij zegt dat ie bang is dat het dossier ‘concurrentiegevoelige info bevat die gemeente en burgers kan schaden’. Wat dat mistige georakel betekent, weten alleen zijn directe collega’s. Die hebben een kopie. Kennelijk zien zij niks geks in dit ‘mondje-dicht’.
Of spelen zij soms een ander spel? Wie weet.

Laten we eens even een oefening doen. Een filosofisch gedachte-experiment. Mijn hypothese daarbij houdt in dat burgemeester en collega-wethouders inmiddels inzien dat het kronkelige pad naar de cultuurtempel alleen tot bestuurlijke treurnis kan leiden. Daaraan willen ze hun vingers niet branden; ze kennen de werking van de afrekencultuur.

De nieuwbouwplannen liepen al voor het aantreden van Mikkers, Van der Geld, Kâhya en Geers. Routinier Jan Hoskam is gepokt en gemazeld en hij weet hoe de bestuurlijke hazen lopen. Daarom is het in mijn scenario juist deze consciëntieuze boekhouder van de gemeentekas die het nu te gortig geworden is. In het theaterstuk voor zes heren acht ik hem goed voor de volgende zin (toen Van Olden elders met de aannemer overlegde over vertragingsvergoeding): ‘Mannen, dit gedoe moeten we een halt toeroepen’.

De anderen zie ik aarzelend knikken en ik hoor iemand iets roepen over ‘collegiale opstelling’. Vervolgens vervallen ze in een vermoeid zwijgen. Tot de opmerking: ‘Als we’m nou ‘s gewoon z’n gang laten gaan. Dan houdt het op enig moment vanzelf op’.

De eerste die bedachtzaam ja knikt, is Mike van der Geld. Onze wethouder Cultuur is stiekemkes wat blij dat de nieuwbouw van het theater toentertijd als vanzelfsprekend meeverhuisde naar het nieuwe pakket van zijn voorganger Van Olden.
De anderen volgen Mike in stilte. Mannen vinden elkaar zonder woorden.

De heren van B&W laten Huib in zijn eigen bubbel doormodderen. Ondertussen zal Van Olden als volger van de Rutte-doctrine, zelfs zijn directe collega’s mondjesmaat op de hoogte houden. Tot hij zich tenslotte helemaal vastdraait. Triest dat het zo moet gaan.

Tot zover mijn gedachte-experiment. (Of is het inmiddels toch het een complottheorie geworden?)

P.S.
Vandaag las ik dat een van de bezwaarmakers op wie de wethouder onlangs de recent opgelopen kostenverhogende bouwvertraging afschoof, dreigt met een proces wegens smaad. Van Olden kan dit alleen voorkomen door in het openbaar met zijn verdachtmakerij te stoppen.

Harry van den Berselaar

Verbeteren leefbaarheid omgeving Hinthamerstraat

De leefbaarheid in de omgeving van de Hinthamerstraat staat al langere tijd onder druk. De hoofdveroorzakers zijn in de ogen van de Wijkraad Binnenstad de talloze bezoekers van de twee coffeeshops. Er is sprake van een sterke toename van ernstige overlast in de afgelopen twee jaar.De Wijkraad is nu een petitie gestart om de bezwaren van de binnenstadbewoners nog steviger neer te leggen bij de gemeente.

Ondertekenen van de petitie kan HIER

Voetbalclubs in gezamenlijke actie

Op 26 januari 2019 organiseerde Achter de Poort, sociaal-culturele salon van de Knillispoort, een debat over de toekomst van het Bossche amateurvoetbal. Dat debat kreeg een vervolg in een nieuw voorzittersoverleg van de Bossche verenigingen onder leiding van de KNVB.

In het verlengde daarvan nemen de clubs gezamenlijk een initiatief om de zware coronatijden te doorstaan. Corona is voorlopig de grootste sta-in-de-weg voor alle Bossche amateurclubs.

Wil van de Wiel, Toon Rekkers en Frans van Gaal stelden in april 2020 een brief op namens de voorzitters van BLC, BVV, CHC, FC Engelen, Emplina, EVVC, Maliskamp, Nulandia, OJC Rosmalen, RKKSV, OSC ’45, TGG en Wilhelmina, die gezamenlijk optrekken ‘om het amateurvoetbal in onze gemeente overeind te houden’.

Naast de sociale gevolgen zien de briefschrijvers ook financiële problemen. Er zijn immers geen inkomsten uit kantineopbrengsten, sponsorinkomsten en entreegelden meer voor de clubs. Daarnaast worden problemen bij de contributie-inning verwacht. De gemeente heeft uitstel van huurbetaling gegeven, maar er wordt verzocht naar nog meer tegemoetkoming.

Gedacht wordt aan kwijtschelding van de huur voor de duur van de lockdown, hulp en ondersteuning in het geval dat de contributie-inning problematisch wordt, compensatie voor OZB, hulp en bemiddeling op weg naar soepele regelingen met de energie- en andere leveranciers, ondersteuning en hulp bij de organisatie van de (sportieve) opvang van onder 12-jarigen en de groep tussen de 12 tot 18 jaar en het ondersteunen bij het onderhoud van sportcomplexen.

Zaterdagse Inloop weer begonnen

Goed nieuws. Zaterdag 12 juni is Knillispoort weer begonnen met de wekelijkse open inloop. De deur staat open voor iedereen van 11:30 uur tot 13:30 uur. Welkom aan allen. We zijn blij jullie weer te zien.